Przechadzałem się nie tak całkiem dawno po budynku Ulster Museum w Belfaście. Budynek jest świeżo po remoncie, jest również miła i przyjemna obsługa i, co niewiarygodne, wejście zupełnie za darmo. W jednej z sal na wyższych piętrach trafiłem na ekspozycję związaną z wielokulturowością świata. Przyciemnione, klimatyzowane pomieszczenie. Delikatna mgiełka tajemniczości. Wokół wielkoformatowe zdjęcia dzikich twarzy. I nagle, zupełnie niespodziewanie, w narożniku sali dreszczyk emocji i zaskoczenie. Obok drewnianych, potężnych łodzi z okolic Sumatry, czy wysp Tonga, znalazłem ekspozycję... Polski ! Tak, tak, tej właśnie Polski, kraju nad Wisłą.

Prawda o Polsce

Powiem szczerze, że trochę mnie zamurowało. Niewielka gablota, postawiona w ciemnym narożniku sali, pewnie nie zwróciłaby mojej uwagi, gdyby nie jedna butelka, tak dobrze znanego Żywca oraz druga, obok, Wyborowej. W pierwszej chwili – szok. W drugiej – ukojenie. Pierwsze pytanie: Czy prawda o Polsce jest aż tak oczywista ? Pierwsza odpowiedź: Tak. Prawda o Polsce jest aż tak oczywista, choć prawdę mówiąc nie do końca chciałbym aby taką była.

Wciąż jednak nie mogąc nacieszyć oczu, zacząłem baczniej przyglądać się gablocie. Oto czego można się dowiedzieć o Polsce z muzealnej wystawy w Belfaście: po pierwsze w Polsce żyją ludzie, którzy nie mogą obejść się bez piwa i wódki; po drugie, być może dlatego, że tyle piją, ubierają się w zabawne kolorowe stroje – stroje łowickie; po trzecie być może to, że tyle piją i ubierają kolorowe stroje wynika z faktu, że potrzebują się trochę rozweselić, ponieważ większość czasu spędzają na cmentarzach wśród zmarłych przyjaciół ( sugeruje to znicz – fragment ekspozycji!).

Piwo, wódka i znicz

Tak więc dla wszystkich zainteresowanych polska gablota w Muzeum w Belfaście składa się z następujących elementów: butelki Żywca, butelki Wyborowej, znicza, albumu o zespole Mazowsze i zdjęcia papieża (polskiego papieża). Jeżeli sarkastyczny ton tej wypowiedzi daje poczucie lekkości wydarzenia, to obcowanie z takimi fantami w "realu" prowadzi jedynie do depresji.

Już ledwo sklecone z trzciny i bambusa łodzie dzikich plemion wyglądały bardziej ekscentrycznie, niż ekspozycja 40 milionowego kraju we wschodnim centrum Europy. Zresztą nie chodziło tylko o wesołość czy depresyjność. Wydaje się, że Polska ma na swoich kartach historii wydarzenia i dokonania bardziej eksportowe niż znicze cmentarne.

Polska - tajemniczy kraj trzeciego świata

Pogrążony w zadumie zwiedziłem dokładnie salę wielokulturowości. Obejrzałem dwudziestoosobowe łodzie, twarze dzikusów, zdjęcia indiańskich wiosek i afrykańskie maski. Ale za każdym razem, zupełnie mimochodem, głowa i tak wracała do eskpozycji tego tajemniczego kraju trzeciego świata – Polski. Nie wiem czy więcej w tym przekory, czy perwersyjności.

Spacerując już trochę później po pozostałych salach, próbowałem ułożyć sobie wszystkie fakty odpowiednio w głowie.  Początkowo miałem przemożną potrzebę, aby znaleźć wytłumaczenie, dlaczego nasza narodowa ekspozycja została zakwalifikowana do części, w której znajdowały się głównie dzikie afrykańskie i polinezyjskie kraje. Pomimo otwartości umysłu nie znazałem racjonalnego powodu. Ba, ciężko znaleźć nawet powód nieracjonalny.

Cóż, po dłuższej chwili namysłu stwierdziłem, że być może w Ulster Museum pracuje jakiś Polak, który na pytanie kolegów z pracy: "Dlaczego wyjechałeś z Polski?", odpowiedział rozżalony: "Bo ten kraj jest sto lat za murzynami". A jego koledzy, Irladnczycy, wzięli to stwierdzenie po prostu dosłownie; co akurat nie powinno nikogo, kto zna Irlandczyków, zdziwić. Taki tok rozumowania tłumaczył by i fakt umieszczenia nas w dziale "trzeci świat" i schowania ekspozycji w najciemniejszym narożniku sali. Oczywiście produkty wskazane na ekspozycji mogłby również pochodzić z rad owego polaka, niewykluczone, że człowieka w depresji po wyjeździe z rodzinnego kraju.

Polska, Polinezja? Bez różnicy

Inna wersja zdarzeń mogła być również taka, że osoba przygotowująca wystawę pomyliła Polskę z Polinezją, a nie mając pojęcia ani o jednym, ani o drugim kraju, dokonała mix-u miejsca, oraz mitów i faktów, posiłkowanych informacjami z Wikipedii. Lub, co może jeszcze bardziej prawodpodobne, choć nieracjonalne, to sytuacja, w której owa wystawa jest pokłosiem jakiegoś prezentu od polskiego stowarzyszenia dla lokalnych władz.

Irlandzki polityk, przeglądając kurtuazyjny prezent od polskiej mniejszości, mógł nie zrozumieć przeznaczenia przedmiotów, które dostał (np. znicz), stąd w szczerej dobrodusznosci przekazał je właśnie do Muzeum. Muzeum natomiast nie mając wystarczojąco eksponatów z trzeciego świata, postanowiło wykorzystać otrzymany przezent i stworzyć ekspozycję opowiadającą o jednej z wielu mniejszości zamieszkujących Belfast. Prawdopodobne? Mało. Mówiąc innymi słowami ciężko to wszystko racjonalnie wytłumaczyć.

Jeżeli jednak pominąć fakt skąd wogóle pomysł na taką ekspozycję, pojawia się pytanie, czy musiałaby ona wyglądać właśnie w taki sposób. Czy Polska - jako kraj - jest rzeczywiście krajem rozżalonych pijaków-megalnomanów, nie mających gustu?

Szara Polska, kolorowe Niemcy

Dla kontrastu wyobraziłem sobie stereotypową wystawę Niemiec – sąsiadów Polski. Kraj wprawdzie dwa razy większy, ale przecież jeden Polak fantazji ma przynajmniej za trzech (Niemców). Po pierwsze taka wystawa znajdowałaby się w centralnym punkcie holu wejściowego w części przeznaczonej dla działu "Najnowsze Osiągnięcia Techniki na świecie".

We wnętrzu przezroczystej gabloty, możnaby podziwiać kilkadziesiąt wypolerowanych modeli Audi, BMW, Mini i Mercedesa. Wszystko to na tle zdjęć Love Parade i Octoberfest, gdzie tysiące kolorowych, uśmiechniętych i pijanych ludzi dobrze się bawi (bez żalu i mordobicia). Poza tym na takiej wystawie musiałaby się z pewnością pojawić mapa sieci niemieckich autostrad z informacją, że wszystkie one są jak najbardziej darmowe. Do tego może zdjęcia nowoczesnych, energooszczędnych budyków w centrach niemieckich miast i widoki pól zasianych prądotwórczymi wiatrakami, które można zobaczyć od Cottbus - przy granicy z Polską - do  Baden-Baden przy granicy z Francją.

Mimo najszczerszych chęci po powrocie do domu nie udało się nie wpaść w depresję. Starając się znaleźć środek zaradczy poszedłem kupić piwo. Na moje nieszczęście okazało się, że Żywca już nie importują, bo dla emigrantów jest za drogi, a lokalni nie są zainteresowani. Zawiedziony tym faktem kupiłem Heinekena i wróciłem do domu leczyć się z depresji.

Radosław Żubrycki 2010

Arytkuł był publikowany w Magazynie Kropka Pl w Belfaście ( www.kropkapl.org )